Wat is de ziekte van Parkinson?

De ziekte van Parkinson, een bewegingsstoornis, is een progressieve en degeneratieve neurologische ziekte met vier primaire symptomen: rigiditeit (stijfheid en inflexibiliteit van ledematen en gewrichten), bradykinesie/akinesie (traagheid van beweging/afwezigheid van beweging), tremor (onwillekeurig, regelmatig, ritmisch trillen van een arm of been, het hoofd, de mond, de tong of het gehele lichaam) en posturale instabiliteit (slechte balans en coördinatie).

De belangrijkste symptomen van de ziekte van Parkinson zijn het gevolg van afwijkingen in de diepe hersenstructuren. Deze structuren vormen een complex motorisch circuit dat, wanneer het correct functioneert, voor een vlotte, gecontroleerde en normale lichamelijke beweging zorgt.

Een van deze structuren wordt de substantia nigra genoemd. Bij de ziekte van Parkinson sterven cellen in de substantia nigra af door oorzaken die tot nu toe niet bekend zijn. Deze cellen produceren dopamine, een chemische stof die een normale beweging en spierfunctie aanstuurt.

Naarmate meer cellen afsterven, wordt steeds minder dopamine afgegeven en raken andere structuren van het motorische circuit  die zenuwsignalen doorgeven, eveneens aangetast, waardoor deze afwijkend gaan functioneren.

Twee hersenstructuren die door het tekort aan dopamine worden aangetast, zijn de “subthalamische nucleus” (STN) en de “globus pallidus” (GP). Bij een tekort aan dopamine tasten deze twee structuren het motorisch circuit aan doordat zij de werking ervan vertragen; hierdoor ontstaan de symptomen van de ziekte van Parkinson.

Welke invloed heeft de ziekte op de kwaliteit van leven?

Veel patiënten met Parkinson omschrijven zichzelf als gevangenen in hun eigen lichaam.

Tijdens de laatste fasen van de ziekte wordt het steeds moeilijker of zelfs onmogelijk om dagelijkse handelingen zoals in bad gaan, zich aankleden of eten, zonder hulp van anderen te verrichten.

Patiënten kunnen binnen enkele uren extreme wisselingen in hun motoriek waarnemen – van perioden waarin de motorische werking vrijwel normaal is tot perioden van volledige immobiliteit.

Door het invaliderende effect van de ziekte van Parkinson en het onvoorspelbare begin van de bijwerkingen van het medicijn levodopa willen of kunnen veel patiënten hun huis niet verlaten om te werken, te winkelen, te eten of mensen te ontmoeten – dagelijkse activiteiten die de meeste mensen als vanzelfsprekend beschouwen. Doordat sommige patiënten met een vergevorderde vorm van deze ziekte niet voor zichzelf kunnen zorgen, gaan het gevoel van eigenwaarde en het zelfvertrouwen vaak verloren.

Hoeveel patiënten lijden aan de ziekte van Parkinson?

De schattingen lopen uiteen, maar over de hele wereld lijden ongeveer 1,6 miljoen mensen aan de ziekte van Parkinson. In Nederland zijn dit er ongeveer 50.000. Een aantal hiervan zou baat kunnen hebben bij de DBS-therapie (Deep Brain Stimulation) van Medtronic.

De gemiddelde leeftijd bij het begin van de ziekte van Parkinson is 60 jaar.

Vroegtijdige (young-onset) Parkinson komt soms voor bij mensen in de leeftijdsgroep van 20 tot 40 jaar.